ABS fren sistemi duruş mesafesini azaltır mı?

 ABS fren sistemi duruş mesafesini azaltır mı?

Ben derginizi uzun süredir takip eden otomobil meraklısı bir okurunuzum. Geçmiş haftalarda yayınlanan Güvenli Sürüş Rehberi'nde ABS fren sistemi ile ilgili bölümde ABS'li araçların daha kısa mesafede durduğu belirtiliyor. Benim bildiğim kadarıyla aksi olması gerekiyor. Bu konuya açıklama getirirseniz sevinirim.

Öncelikle ABS fren sisteminin geliştirilme amacını aktararak sorunuzu yanıtlamak isterim. ABS (Anti-Blokier System yani kızaklamayı önleme sistemi) kaygan zeminlerde frenleme sırasında, tekerleklerinin kilitlenerek aracın kontrolden çıkmasını önlemek için geliştirilmiştir. Hızla yol alan bir otomobilin karşısına bir engel çıktığında (dağ yolunda vahşi bir hayvan veya otoyolda öndeki kamyondan düşen bir buzdolabı kolisi vs) sürücü panik halinde tüm gücüyle fren pedalına basar. Eğer araçta ABS fren sistemi yoksa, hele de zemin kaygansa, otomobilin ön tekerlekleri kilitlenerek engele doğru sürüklenir. Bu durumda engele çarpmaktan kurtulmak zordur. Oysa ABS'li araçta fren sistemi fren basıncını kısa aralıklarla azaltıp çoğalttığı için tekerlekler kilitlenmez ve direksiyon hakimiyeti kaybolmaz. Sürücü panik halinde frene bastığında bile direksiyonun hakimiyetini kaybetmez ve ayağını frenden kaldırmadan engelin etrafından dolaşabilir. Fren duruş mesafesini kısaltmak, ABS fren sisteminin asıl geliştirme amaçları arasında değildir. Ancak kaygan zeminde kilitlenmeyi önlediği için ABS'siz bir otomobile göre daha kısa mesafede duruş sağlayabilmektedir. ABS fren sistemi, tekerlek poryolarına yerleştirilen sensörler sayesinde frenlemede tekerleklerin kilitlendiğini algılar. Kilitlenme başladığı anda fren basıncı azaltılarak tekerleğin yeniden dönmesi ve böylece otomobilin kontrollü bir şekilde yavaşlaması sağlanır. ABS'siz bir otomobilde ise kaygan zeminde frene basıldığında tekerlekler kilitlenerek araç sürüklenir ve böylece fren mesafesi uzar. Ancak kuru zeminde olaylar daha farklıdır. Eğer koşullar uygun ise (lastik ve süspansiyon yapısı, zemin ısısı, zeminin tozlu ve mıcırlı olmaması) ve optimum tutunma direnci sağlanabilirse, ABS'siz bir otomobille yapılan kazık frende tüm fren gücünü zemine aktarmak mümkün olacak ve ABS'siz aracın, ABS'li bir araçtan daha kısa sürede durabilme ihtimali ortaya çıkacaktır. Oysa ABS'li araçta tekerlek kilitlendiğinde fren basıncı bir miktar azaltıldığından, tekerleğin kısa bir süreyle dönmesine izin verilmekte ve fren duruş mesafesi uzamaktadır. Ama kuru fakat toz, mıcır gibi unsurlarla kirlenmiş zeminde ABS'li fren sistemi, ABS'siz otomobillere göre daha iyi performans gösterebilir ve duruş mesafesini kısaltır. Çünkü ABS'siz otomobilde fren anında, toz ve mıcır taneleri lastikle zeminin temasını keserek otomobilin sürüklenmesine ve fren mesafesinin uzamasına sebep olur. Ayrıca ABS'li otomobiller, lastiğin hamur yapısı, süspansiyonun yapısı, asfalt sıcaklığı gibi koşullardan daha az etkilenir ve fren mesafesinin çok fazla değişmesine izin vermez. Son dönemde ABS fren sistemleri daha da geliştirilerek, her tekerlekteki fren basıncını ayarlayan elektronik düzenekler sayesinde güvenliği arttırıldı. Düz çizgide frenleme anında, arkadan öne doğru bir ağırlık transferi gerçekleşir. Böylece ön tekerleklere daha fazla, arka tekerleklere ise daha az yük düşer. Aracın arka tekerleklerine daha az fren basıncı gitmesi, gereklidir. Benzer şekilde sert bir viraj içerisine girildiğinde, merkezkaç kuvvetinin etkisiyle virajın dışından içine doğru bir ağırlık transferi gerçekleşir. Virajın dışarısındaki yay ve amortisörler daha fazla ezilir. Bu durum, aracın viraj içerisinde yana yatmasından da anlaşılır. Bu durumda viraj dışındaki tekerleklere, viraj içerisindekilere oranla daha az yük düşer. Daha az yük altında bulunan tekerleklere, diğer tekerleklerle eşit fren basıncı verilmesine gerek yoktur. Yeni nesil ABS fren sistemleriyle birlikte çalışan elektronik fren gücü dağıtıcıları, üretilen fren gücünün gerekli olan tekerleklere daha fazla aktarılmasını ve viraj içerisinde bile güvenli bir fren kullanımını olası kılar. Bir diğer ABS yardımcı elemanı ise "Brake Assist" olarak adlandırılan fren yardımcısıdır. ABS fren sistemini kullanamayan (ABS'nin yaptığı vibrasyondan ürken veya ABS'yi devreye sokacak kadar fren pedal kuvveti uygulayamayan) yaşlı veya tecrübesiz kullanıcılar için üretilen Brake Assist, fren pedalına uygulanan düşük ancak ani reaksiyonları algılayarak fren pedal basıncını artırıp, ABS sisteminin devreye girmesini sağlar. Brake Assist bile, deneyimsiz sürücülerin ABS'siz bir araca göre daha kısa mesafede durmasına yardımcı olmaktadır.

YORUMLAR

ertuğrul candan 1.12.2007 12:15:20
süperr
abs duruş mesafesini azaltma ve kontrolu sağlamasından dolayı süperr bence araba aldınmı abs olsun çok önemli
22