Karayolları Trafik Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Bu düzenleme, Karayolları Trafik Kanunu’nda önemli yenilikler ve cezai yaptırımlar içeriyor. Amaç, trafik kurallarına uyumu güçlendirmek ve kazaların neden olduğu can ve mal kaybını azaltmak.
Yeni düzenlemeyle sürüş güvenliği ve yolcu korumasına ilişkin cezalar artırılıyor:
- Zorunlu bir durum yokken geçiş üstünlüğü kullanan sürücülere 46 bin lira ceza verilecek.
- Araçlarda ses, müzik ve görüntü sistemlerini kamu huzurunu bozacak şekilde kullananlara 3 bin lira, mevzuata aykırı cihaz bulunduran ve kullananlara 21 bin lira ceza kesilecek ve araç 30 gün trafikten menedilecek.
- Seyir halindeyken cep telefonu kullanan sürücülere 5 bin lira ceza uygulanacak; bir yıl içinde tekrarında ceza 10 bin liraya, üçüncü ve sonraki ihlallerde 20 bin liraya çıkacak ve her seferinde ehliyete 30 gün el konulacak.
Emniyet kemeri, kask, koruma gözlüğü, çocuk bağlama sistemi ve diğer koruyucu ekipmanların uygun şekilde kullanımı zorunlu olacak.
- Emniyet kemeri takmayan sürücü ve yolculara 2.500 lira ceza uygulanacak; sürücüler bir yıl içinde 4 ve üzeri ihlalde 30 gün ehliyet kaybı yaşayacak.
- Kask ve koruyucu gözlük takmayanlara 2.500 lira, tekrarında 5 bin lira, üçüncü ve sonraki ihlallerde 10 bin lira ceza verilecek.
- Diğer koruyucu sistemleri kullanmayanlara ve yolcuları kemer takmaları konusunda uyarmayanlara 1.000 lira ceza uygulanacak.
- 15 yaş altı çocukların koruyucu sistemleri kullanmasını sağlamayan sürücülere 5 bin lira ceza kesilecek.
Ayrıca ehliyetin iadesi için kesilen tüm para cezalarının ödenmiş olması şartı aranacak.
Hız Sınırı İhlallerinde Cezalar Artıyor
Yapılan değişiklikle sürücüler, aksi bir karar ve işaretleme yoksa yönetmelikte belirlenen hız sınırlarına uymak zorunda olacak. Hız ihlalleri teknik cihazlarla tespit edilecek ve cezalar, aşım miktarına göre kademeli olarak artırılacak.
- Yerleşim yeri içinde hız sınırını 6 km/s’ten başlayarak 66 km/s ve üzeri aşanlara 2 bin liradan 30 bin liraya kadar idari para cezası verilecek.
- Yerleşim yeri dışında ise 11 km/s’ten başlayarak 71 km/s ve üzeri aşanlara yine 2 bin liradan 30 bin liraya kadar ceza uygulanacak.
Ayrıca yüksek oranlı ihlallerde sürücü belgelerine el konulacak:
- Yerleşim yeri içinde 46 km/s ve üzeri aşımda 30, 60 veya 90 gün,
- Yerleşim yeri dışında 51 km/s ve üzeri aşımda yine 30, 60 veya 90 gün süreyle ehliyet geri alınacak.
Ehliyetin iadesi için tüm para cezalarının ödenmiş olması gerekecek. Bir yıl içinde beşinci kez ehliyeti geri alınan sürücüler ise süre sonunda psikoteknik değerlendirme ve psikiyatrik muayeneden geçmeden belgelerini geri alamayacak.
Ayrıca hız tespit cihazlarının yerini belirleyen veya sürücüyü uyaran cihazların üretimi, ithali ve araçta bulundurulması yasaklanacak. Bu cihazları üreten veya ithal edenlere 370 bin lira, araçta bulunduranlara 185 bin lira ceza verilecek ve cihazlara el konularak kamuya geçirilecek.
Saldırgan Sürücüleri Ağır Cezalar Bekliyor
Yeni düzenlemeyle trafik akışını tehlikeye atan ve saldırı niteliği taşıyan davranışlara ağır yaptırımlar getiriliyor:
- Tehlikeli şekilde art arda şerit değiştiren, otoyol ve bölünmüş yollarda ters yönde araç kullanan veya konvoy halinde ya da bireysel olarak trafiği keyfi biçimde engelleyen sürücülere 90 bin lira ceza verilecek. Bu kişilerin ehliyetleri 60 gün geri alınacak, araçları ise 30 gün trafikten menedilecek.
- Trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip eden veya bu amaçla araçtan inen sürücülere 180 bin lira ceza uygulanacak; ehliyetleri 60 gün geri alınacak ve araçları 30 gün trafikten menedilebilecek.
- Ters yönde araç kullanma veya saldırı amaçlı takip nedeniyle ehliyeti geri alınanların belgeleri, psikoteknik değerlendirme sonrasında iade edilecek.
Ayrıca, son 5 yıl içinde ikinci kez ehliyeti geri alınan sürücülerin belgeleri iptal edilecek. Yeniden ehliyet alabilmeleri için belirli bir süre geçmesi, tüm para cezalarının ödenmesi, psikoteknik değerlendirmeden geçmeleri ve sürücü kursunu tamamlayarak sınavda başarılı olmaları gerekecek.
Tescil Edilmeyen Araçlar da Düzenleme Kapsamında
Yasalaşan kanun teklifinde öne çıkan konulardan ilki, araç tescil süresi. Elektronik tescili mümkün araçlar için satıştan sonra 3 iş günü içinde tescil zorunluluğu getiriliyor. Araç sahibinin vefatı halinde mirasçıların 90 gün içinde başvurarak aracı adlarına tescil ettirmesi gerekiyor. Aksi halde aracı trafiğe çıkaran sürücüye 3 bin lira ceza uygulanacak ve araç mirasçılar adına tescil ettirilinceye kadar trafikten menedilecek.
Tescil belgesi ve plakası olmadan araç kullananlara verilen ceza 46 bin liraya yükseltilirken hurdaya ayrılmış araçların kullanılması durumunda da aynı miktarda ceza kesilecek. Ayrıca trafikten çekilmiş araçlarda aykırılık tespit edilirse çekilme tarihi esas alınarak yeniden trafik kaydı açılacak ve durum vergi dairesine bildirilecek.
Olay Yerinden Ayrılan Sürücülere Hapis Cezası Verilebilecek
Yeni düzenlemeyle trafik kazaları ve idari işlemlere ilişkin yaptırımlar ağırlaştırılıyor:
- Maddi hasarlı, yaralanmalı veya ölümlü kazalarda, zorunlu bir durum yokken zabıta izni olmadan olay yerinden ayrılan ya da delilleri ve kaza yerindeki durumu değiştiren sürücülere 46 bin lira idari para cezası verilecek.
- Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda olay yerini terk eden sürücüler hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanacak ve ehliyetleri 2 yıl süreyle geri alınacak. Ehliyetin iadesi için tüm para cezalarının ödenmiş olması gerekecek.
Motorsuz taşıt ve elektrikli skuter sürücülerinin sorumluluğu genel hükümlere tabi olacak.
Trafik suçlarına ilişkin tutanaklar, yetkili emniyet, jandarma ve ilgili bakanlık personeli tarafından düzenlenecek; tutanaklarda personelin adı yerine tanıtım numarası yer alacak. Ayrıca trafik cezaları kredi kartıyla ödenebilecek. Yabancı uyruklulara kesilen ve tahsil edilemeyen cezalar, ülkeye yeniden girişte tahsil edilecek; ödenmezse girişe izin verilmeyecek. Ayrıca, ihlal tarihinde aracın kiralık olduğunun resmi kayıtlardan tespit edilmesi halinde ceza kiracı adına düzenlenecek ve ondan tahsil edilecek; ancak bu durum yetki belgesi sahibi taşımacının sorumluluğunu ortadan kaldırmayacak.
Plaka Kurallarına Uymayanları Yüksek Cezalar Bekliyor
Plaka kurallarına aykırı hareket eden sürücülere yönelik cezalar da önemli ölçüde artırılıyor. Yönetmelikte belirtilen standartlara uymayan ya da gerekli sayıda plaka takmayan sürücülere 4 bin lira para cezası verilecek ve araç, plaka uygun hale getirilene kadar trafikten menedilecek.
Plakanın okunmasını engelleyecek şekilde kasıtlı değişiklik yapanlara 140 bin lira ceza uygulanacak ve araç 30 gün trafikten menedilecek. Bu ihlalin bir yıl içinde iki veya daha fazla kez tekrarlanması halinde ceza her seferinde 280 bin lira olarak kesilecek ve men süresi 60 gün olacak.
Bunların yanı sıra tescilli aracı plakasız kullananlara 46 bin lira ceza kesilecek, sürücü belgeleri 30 gün geri alınacak ve araç 30 gün trafikten menedilecek. Aynı ihlalin bir yıl içinde birden fazla tekrarlanması durumunda ise ceza 140 bin liraya yükseltilecek, ehliyete 60 gün el konulacak ve araç 60 gün süreyle trafikten menedilecek.
Sahte Plaka Kullanmanın Cezası
Başka bir araca ait, sahte, tescilsiz ya da yetkili kuruluş tarafından verilmemiş plakayı kullanan sürücülere 140 bin lira idari para cezası verilecek. Ehliyetleri 30 gün süreyle geri alınacak ve araç 30 gün trafikten menedilecek. Aynı ihlalin bir yıl içinde iki veya daha fazla tekrarlanması halinde ceza her seferinde 280 bin lira olarak uygulanacak, ehliyete 60 gün el konulacak ve araç 60 gün trafikten menedilecek. Ayrıca bu kişiler Türk Ceza Kanunu kapsamında “resmi belgede sahtecilik” suçundan da cezalandırılacak. Menedilen araçlar, plaka uygun hale getirilmeden sahibine teslim edilmeyecek.
Araç sahibi veya işleteni, sürücünün kim olduğuna bakılmaksızın tescil belgesi ve plakaların usule uygun şekilde araç üzerinde bulundurulmasından ve aracın kurallara uygun kullanılmasından sorumlu olacak. Ehliyetin geri alınması işlemi yetkili görevliler tarafından yapılacak ve belgenin iadesi için kesilen tüm idari para cezalarının ödenmiş olması gerekecek.
Geçici trafik belgesi veya geçici plakayı usulsüz kullananlara ise 46 bin lira ceza uygulanacak. Belge ve plakalar iptal edilerek araç 30 gün trafikten menedilecek. Bu ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması halinde ise her seferinde 140 bin lira ceza verilecek ve araç 60 gün süreyle trafikten menedilecek.
Takograf, Taksimetre ve Hız Sınırlayıcıların Doğru Kullanımına Dikkat!
Yeni düzenlemeye göre bazı araçlarda belirli ekipmanların bulundurulması ve aktif şekilde kullanılması zorunlu hale getiriliyor. Buna göre:
- Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı aşan yük taşıtları ile sürücüsü dahil 17’den fazla oturma yeri bulunan ve yolcu taşımacılığı yapan araçlarda takograf,
- Taksi olarak hizmet veren otomobillerde taksimetre,
- Yönetmelikte belirtilen özellik ve modeldeki araçlarda ise hız sınırlayıcı bulundurulması ve çalışır durumda kullanılması zorunlu olacak.
Ayrıca araç sahipleri veya işletenler, sürücünün kim olduğuna bakılmaksızın bu ekipmanların araçta bulunmasını, çalışır durumda olmasını ve kurallara uygun şekilde kullanılmasını sağlamak ve denetlemekle sorumlu tutulacak.
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce üretilmiş bazı araçlar ve hizmet türüne göre yönetmelikle muaf tutulan araçlar için takograf zorunluluğu uygulanmayacak. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenmeyen cihazların kullanılması yasaklanırken takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıların verileri değiştirecek şekilde müdahale edilmesi veya bu şekilde kullanılması da yasak olacak.
- Yönetmelikte belirtilen zorunlu gereçleri bulundurmayan sürücülere 1.000 lira; takograf ve hız sınırlayıcı bulundurmayan ya da kullanmayanlara ayrı ayrı 75 bin lira ceza verilecek.
- Taksimetre bulundurmayan veya kullanmayan taksi sürücülerine 46 bin lira ceza uygulanacak.
- Trafik zabıtası, takograf kayıtlarını dijital veri tabanı üzerinden de denetleyebilecek.
Takograf kullanımına, cihaz ayar ve kalibrasyonuna, kayıtların saklanmasına ve sürücü/işleten sorumluluklarına ilişkin detaylar ilgili bakanlıkların görüşü alınarak bir yıl içinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek. Bu kurallara aykırılık halinde; kullanım ihlallerine 3 bin lira, kalibrasyon ihlallerine 10 bin lira, kayıt saklama ihlallerine ise 20 bin lira ceza verilecek.
Araçlarda mevzuata uygun yapılan değişikliklerin 30 gün içinde tescile işletilmesi zorunlu olacak; buna uymayanlara 1.000 lira ceza kesilecek. Uygunluk belgelendirilene kadar araç trafikten menedilecek. Mevzuata aykırı değişiklik yapılması yasaklanırken bu durumda işletene 5 bin lira ceza verilecek ve araç uygun hale getirilene kadar trafikten menedilecek.
Ayrıca, çevreyi rahatsız edecek düzeyde gürültü çıkaran değişikliklerde sürücüye 16 bin lira ceza uygulanacak ve araç 30 gün trafikten menedilecek. Arkadan çarpma, yan koruma veya devrilmeye karşı koruyucu donanımı zorunlu olduğu halde bulundurmayan araç sahiplerine de 16 bin lira ceza verilecek ve eksiklik giderilene kadar araç trafikten menedilecek.
